Insomnia Meaning in Marathi – अनिद्रा म्हणजे काय ?

0
225

insomnia meaning in marathi

Insomnia ला मराठी मध्ये अनिद्रा किंवा निद्रानाश असे म्हटले जाते, हा एक झोपेचा विकार आहे ज्यामध्ये आपल्याला झोप लागत नाही. एकप्रकारे झोप लागतच नाही असे देखील होते.

Insomnia एक लघुकालीन किंवा दीर्घकालीन समस्या आहे, अनेक वेळा ही समस्या येत जात राहते. 

निद्रानाश ग्रस्त लोक झोपेतून उठल्यावर बहुतेकदा ताजेपणा जाणवत नाहीत.  यामुळे थकवा आणि इतर लक्षणे उद्भवू शकतात.

अमेरिकन सायकायट्रिक असोसिएशन (एपीए) च्या मते निद्रानाश, झोपेच्या सर्व विकारांमधे सर्वात सामान्य आजार आहे.

तीव्र निद्रानाश 1 रात्र ते काही आठवड्यांपर्यंत राहू शकतो.  आठवड्यातून किमान 3 रात्री 3 महिने किंवा त्याहून अधिक काळ निद्रानाश होतो तेव्हा निद्रानाश क्रोनिक आहे असे समजले जाते.

Advertisement

Types of Insomnia In Marathi

अनिद्राचे दोन प्रकार प्राथमिक आणि माध्यमिक आहेत. 

Primary Insomnia In Marathi

प्राथमिक निद्रानाश: यामध्ये आपल्या निद्रानाशाचा संबंध कोणत्याही इतर आरोग्य स्थितीशी किंवा समस्येशी नसतो.

Secondary Insomnia In Marathi

माध्यमिक निद्रानाश: या प्रकारच्या निद्रानाशेत एखादी किंवा त्याहून अधिक आरोग्याच्या स्थिती असतात, यामध्ये शामिल आहे, संधिवात, दमा, मायग्रेन, कर्करोग किंवा पित्त दोष.

Insomnia Causes In Marathi

प्राथमिक अनिद्राची अनेक वैयक्तिक कारणे असू शकतात, या कारणांमध्ये समाविष्ट आहे:

  1. नोकरी गमावणे किंवा बदलणे, एखाद्या प्रिय व्यक्तीचा मृत्यू, घटस्फोट यासारख्या आयुष्याशी मोठ्या गोष्टी घडणे.
  2. आपल्या आसपासच्या गोष्टी जसे की आवाज, प्रकाश किंवा तापमान.
  3. आपल्या झोपेच्या वेळापत्रकात बदल जसे की जेट लैग, कामाची नवीन पाळी.
 

दुय्यम निद्रानाशाची कारणे

  1. नैराश्य आणि एंजायटी यासारखे मानसिक आरोग्याचे रोग
  2. सर्दी, एलर्जी, उच्च रक्तदाब आणि दम्याची औषधे
  3. मासिक पाळी वेदना, रात्री वेदना किंवा अस्वस्थता
  4. कॅफिन, तंबाखू किंवा अल्कोहोलचा वापर
  5. हायपरथायरॉईडीझम आणि इतर अंतःस्रावी समस्या

 

हा लेख वाचा – Anemia Meaning In Marathi

Symptoms Of Insomnia In Marathi

  1. दिवसा झोप येणे
  2. थकवा / अशक्तपणा
  3. उदासपणा
  4. एकाग्रता किंवा स्मरणशक्ती ची समस्या
 

Insomnia Risk Factors In Marathi

निद्रानाश पुरुषांपेक्षा स्त्रिया आणि वृद्धांपेक्षा तरुणांना जास्त अधिक होतो.  तरुण आणि मध्यमवयीन भारतीय लोकांनाही याचा जास्त धोका असतो.

  1. दीर्घकालीन आजार
  2. मानसिक आरोग्याचा प्रश्न
  3. कामामध्ये रात्रीची पाळी किंवा फिरणारी कामे
  4. दैनिक जीवनात गंभीर टेंशन
  5. कमी उत्पन्न
  6. वेगवेगळ्या टाइम झोनमध्ये प्रवास
  7. आसीन जीवनशैली

लठ्ठपणा आणि हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी रोग यासारख्या काही वैद्यकीय परिस्थितीमुळे देखील निद्रानाश होऊ शकतो.  मासिक पाळी न आल्याने निद्रानाश देखील होतो.

हा लेख वाचा – Ovulation Meaning In Marathi

Insomnia Complications In Marathi

insomnia meaning in marathi

आपल्या शरीरात आणि मेंदूंना झोपेची आवश्यकता असते जेणेकरून ते स्वत: ची दुरुस्ती करू शकतील. आठवणी ठेवण्यात आणि शिकण्यासाठी हे देखील महत्त्वपूर्ण आहे. निद्रानाश आपल्याला जागृत ठेवत असल्यास, आपल्याला खालील दुष्प्रभाव दिसू शकतात:

  1. उच्च रक्तदाब, लठ्ठपणा आणि नैराश्यासारख्या आरोग्याच्या समस्यांचा उच्च धोका,
  2. आपण वृद्ध महिला असल्यास, पडण्याचा उच्च धोका असतो,
  3. लक्ष केंद्रित करण्यात अडथळा,
  4. एंजायटी
  5. उदासपणा
  6. गाडी चालवताना एक्सिडंन्ट
 
हा लेख वाचा – Meditation Meaning In Marathi

How To Prevent Insomnia In Marathi

  • चांगली आठ तासांची झोप घेणे, ज्याला झोपेची चांगली सवय असे देखील म्हणतात, हे निद्रानाश दूर करण्यात मदत करू शकते.  खाली काही टिपा आहेत ज्या निद्रानाश करण्यात मदद करते.
  • दररोज रात्री झोपण्याची व रोज उठण्याची वेळ एकच ठेवा. दिवसा झोप घेऊ नका कारण याने तुम्हाला रात्री झोप येणार नाही.
  • झोपेच्या आधी फोन किंवा कॉम्पुटर वापरू नका.  त्यांचा प्रकाश झोप येण्यास बाधा बनू शकतो.
  • संध्याकाळी कॅफिन, निकोटीन आणि अल्कोहोल सारखे मादक पदार्थ  टाळा.  कॅफिन आणि निकोटीन हे उत्तेजक पदार्थ असतात आणि झोप न येण्यास कारणीभूत ठरू शकतात.  अल्कोहोल आपल्याला मध्यरात्री पर्यंत जागे ठेऊ शकते आणि आपल्या झोपेची गुणवत्ता दुखावू शकते.
  • नियमित व्यायाम करा,  झोपेच्या वेळी काम न करण्याचा प्रयत्न करा. कारण यामुळे झोपी जाणं कठीण होऊ शकते.  विशेषज्ञ झोपायच्या आधी किमान 3 ते 4 तासांचा व्यायाम सुचवतात.
  • रात्रीचे जेवण जास्त घेऊ नका.  परंतु झोपेच्या आधी हलका जेवण तुम्हाला झोपण्यात नक्की मदत करेल.
  • झोपेच्या आधी विश्रांती घेण्यासाठी दिनचर्या पाळा.  एक पुस्तक वाचा, संगीत ऐका किंवा आंघोळ करा.
  • जर तुम्हाला झोप येत नसेल तर तुम्ही जबरदस्ती लोळत बसू नका, यापेक्षा एखादे पुस्तक वाचा किंवा काही इतर गोष्टी करा, झोप येईपर्यंत या गोष्टी करा आणि मग झोप आल्यावर शांत झोपा.
 

Insomnia Treatment In Marathi

insomnia meaning in marathi

प्राथमिक निद्रानाशास उपचारांची आवश्यकता नसते. तरीही लवकर झोप येण्यासाठी आपला डॉक्टर थोड्या काळासाठी झोपेच्या गोळ्या लिहून देऊ शकतो.

अनिद्रासाठी ओव्हर-द-काउंटर झोपेच्या गोळ्या वापरू नका.  त्यांचे दुष्परिणाम होऊ शकतात आणि कालांतराने ते कमी कार्य करतात.

माध्यमिक निद्रानाशासाठी, आपल्याला जागृत ठेवत असलेल्या परिस्थिती किंवा आरोग्यविषयक समस्येवर उपचार करणे आवश्यक असते.  

आपला डॉक्टर वर्तनात्मक थेरपी देखील सुचवू शकतो.  हे आपल्या झोपेला त्रास देणार्‍या गोष्टी बदलण्यात आणि झोपेस उत्तेजन देण्यासाठी आपण काय करू शकता हे शिकण्यास मदत करू शकतात.

झोपेच्या हायजीन प्रशिक्षणाची देखील शिफारस केली जाऊ शकते.  कधीकधी झोपेमध्ये अडथळा आणणारी वागणूक निद्रानाश आणतात.  झोपेच्या हायजीनचे प्रशिक्षण यापैकी काही विघ्नकारक वर्तन बदलण्यात आपली मदत करू शकते.

हा लेख वाचा – Sore Throat Meaning In Marathi

Benefits Of Meditation In Marathi

निद्रानाशांवर उपचार करण्यासाठी मेडिटेशन ही एक नैसर्गिक, सोपी आणि मादक-मुक्त पद्धत आहे.

2015 च्या अभ्यासानुसार, मेडिटेशन केल्याने आपल्या झोपेची गुणवत्ता सुधारण्यास मदत होते, तसेच झोपणे आणि झोप लागणे सोपे होते.

मेडिटेशन केल्याने आपणास मानसिक शांतता, तणावापासून मुक्तता, व इतर आरोग्यासाठी फायदे मिळतात जेणेकरून निद्रानाशांवर उपचार होऊ शकतो.

Insomnia and pregnancy In Marathi

insomnia meaning in marathi

गर्भधारणेदरम्यान निद्रानाश सामान्य आहे, निद्रानाश हे एक गर्भावस्थेचे सामान्य लक्षण आहे.

हार्मोनची अस्थिरता, मळमळ आणि लघवी करण्याची वाढती गरज हे शरीरातील काही बदल आहेत जे आपल्याला सुरुवातीच्या गर्भधारणेच्या वेळी जागे ठेवू शकतात.

आपण भावनिक ताणतणावांचा सामना करू शकता, जसे की आई म्हणून आपल्या वाढत असलेल्या जबाबदाऱ्यांबद्दल चिंता.  

जीवनशैली बदल ज्यात मदत होऊ शकतेः

  1. आपल्या गरोदरपणात सक्रिय राहणे
  2. निरोगी आहार राखणे
  3. भरपूर पाणी पिणे आणि हायड्रेटेड राहणे
  4. नियमित वेळेवर झोपणे व नियमित वेळेवर उठणे
  5. जर आपल्याला चिंता वाटत असेल तर दिवसा विश्रांती घेणे,
  6. मेडिटेशन चा अभ्यास करा किंवा झोपायच्या आधी उबदार अंघोळ करा.
 

लहान मुलांमध्ये निद्रानाश / Insomnia in children

व्यसकांप्रमाणे मुलांनाही निद्रानाश होऊ शकतो, बहुतेकदा प्रौढांसारख्याच कारणास्तव होतो.  या कारणांमध्ये हे समाविष्ट असू शकते:

  1. ताण
  2. औषधे
  3. जास्त प्रमाणात कॅफिनचे सेवन
  4. मानसिक विकार
 

जर आपल्या मुलास झोपेत अडचण येत असेल किंवा जर ते खूप लवकर उठत असतील तर हे निद्रानाशाचे लक्षण असू शकते.

क्लीव्हलँड क्लिनिकच्या मते, लहान मुलांमध्ये निद्रानाशांच्या लक्षणांमध्ये हे समाविष्ट असू शकते:

  1. दिवसा झोप येणे किंवा अस्वस्थता
  2. चिडचिड आणि मनःस्थिती बदलते
  3. वारंवार शिस्तीचे मुद्दे
  4. स्मृती समस्या आणि लक्ष न लागणे
लहान मुलांसाठी उपचार हा बहुतेकदा प्रौढांवरील उपचारांसारखाच असतो.

नियमित उठणे व वेळेवर झोपणे आशा सवयी नेहमीच फायदेशीर ठरतात.  तणाव कमी करणे आणि झोपेच्या वेळेस मोबाईल सारखे गॅजेट टाळणे देखील मदत करेल.

Insomnia and anxiety in Marathi

एंजायटीमुळे अनिद्रा होऊ शकते, आणि निद्रानाश होऊ शकते. आपण त्याच विशिष्ट विषयाबद्दल वारंवार काळजी करता तेव्हा अल्पकालीन चिंता वाढते, जसे की नोकरी किंवा आपले वैयक्तिक संबंध. 

एकदा समस्येचे निराकरण झाल्यानंतर अल्पकालीन चिंता कमी होते आणि आपली झोप देखील सामान्य होते.

Ayurvedic Remedies For Insomnia In Marathi

आयुर्वेदानुसार आरोग्याचे तीन आधारस्तंभ असतात ते म्हणजे संतुलित आहार, नियमित व्यायाम आणि निश्चितच पुरेशी झोप. म्हणूनच संतुलित आयुष्य जगण्यासाठी नेहमी निद्रानाशेचा उपचार केला पाहिजे.

आयुर्वेदात निद्रानाशास “अनिद्रा” किंवा “निद्राणाशा” म्हटले जाते आणि तीन दोषांमध्ये विशिष्ट असंतुलनामुळे हे होते.

 

1.द्राक्षे

Ayurvedic Remedies For Insomnia In Marathi

रात्री झोपायच्या आधी एक लहान वाटीभर ताजे द्राक्षे खाल्ल्याने निद्रानाश सुधारण्यास मदत होते. द्राक्षात रेझेवॅरट्रॉल, कॅरोटीनोईड, क्वेरेसेटिन अँटीऑक्सिडंट्स आणि मेलाटोनिन नावाचा शक्तिशाली कंपाऊंड सारख्या फायदेशीर पोषक तत्वांचा खजिना असतो.

हे शरीराच्या सिस्टममधून हानिकारक मुक्त रॅडिकल्स दूर करतात आणि निरोगी मोठी झोपे देतात आणि विश्रांतीची पद्धत वाढवून अनिद्रापासून मुक्तता देतात.

2.ऊस

Ayurvedic Remedies For Insomnia In Marathi

एक अनिश्चित गोड चव असलेले पदार्थ खाणे म्हणजे निद्रानाशाच्या निरंतर समस्येसाठी जादूचा टॉनिक आहे. उसामधून काढलेला रस ट्रायटोफिन ने समृद्ध असतो, जो सेरोटोनिन तयार करतो – एक महत्त्वाचा न्यूरोट्रांसमीटर जो कोर्टिसोलची पातळी कमी करतो, तणाव तसेच मनःस्थिती, स्मरणशक्ती आणि झोपेचे नियमन करतो, म्हणून उसाचा रस प्याल्याने चांगली झोप लागते.

FAQs Of Insomnia In Marathi

1.अनिद्रा म्हणजे काय?

अनिद्रा हा एक झोपेचा आजार आहे, या आजारात रात्री झोप लागणे कठीण होते. रात्रभर अंथरुणावर लोळत राहणे व सकाळी लवकर उठणे अशी याची लक्षणे आहेत.

2.अनिद्राची लक्षणे काय आहे?

निद्रानाशाची मुख्य लक्षणे म्हणजे झोप न लागणे, रात्री अचानक जाग येणे  किंवा सकाळी लवकर उठणे यात अडचण येते.
थकवा
कंटाळा
लक्ष केंद्रित करण्यात किंवा विचार करण्यात अडचण
मूड मध्ये बदल
चिडचिड

3.अनिद्राचे प्रकार कोणते आहेत?

प्राथमिक व माध्यमिक असे दोन प्रकारचे अनिद्रा आहेत, प्राथमिक म्हणजे जे कुठल्याही रोगाशी जोडलेले नसतात आणि माध्यमिक म्हणजे जे आजारांमुळे होतात.

4.अनिद्रा किती सामान्य आहे?

झोपेचे विकार अतिशय सामान्य आहेत, ते दर वर्षी 70 दशलक्ष अमेरिकन लोकांना प्रभावित करतात.

5.अनिद्रा कशामुळे होते?

पर्यावरणीय, शारीरिक आणि मानसिक घटकांसह निद्रानाशाच्या विकासात बर्‍याच गोष्टी कारणीभूत ठरू शकतात.
नोकरी संबंधित तणाव
एंजायटी
पित्ताचा त्रास
औषधांचा गैरवापर
संधिवात सारखे दर्दनाक आजार
मासिक पाळी मध्ये होणाऱ्या वेदना
थायरॉईडचा त्रास

तर मित्रांनो आणि मैत्रिणींनो आजचा हा लेख insomnia meaning in marathi कसा वाटला हे आम्हाला नक्की कमेंट करून कळवा. 
धन्यवाद —/—

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here